Η ταχύτητα στο τάι τσι σαν την ταχύτητα του κόσμου του βυθού

Χθες, κάνοντας ται τσι τσουάν με την ομάδα και έχοντας ως στόχο μία εκτέλεση αρμονική μεν αλλά σε πολύ περιορισμένο χρόνο δε ξύπνησε η θύμηση από τις καταδύσεις που κάποτε έκανα.

Η φόρμα όταν εκτελείται γρήγορα και έχει αρμονία θυμίζει τον κόσμο κάτω από το νερό. Βλέποντας τα ψάρια να κινούνται στον βυθό, νομίζουμε ότι πάνε αργά. Αν προσπαθήσουμε να ακολουθήσουμε την διαδρομή τους, αντιλαμβανόμαστε ότι είναι εξαιρετικά γρήγορα.

Με τον ίδιο τρόπο πρέπει να εκτελείται και η φόρμα όταν υπάρχει η απαίτηση της ταχύτητας. Γρήγορα αλλά να δίνει την ψευδαίσθηση της βραδύτητας. Τότε η φόρμα έχει αρμονία, όταν το σώμα μας γίνεται σαν του ψαριού στο νερό.

Αναπνοή

Η αναπνοή είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο έρευνας που νομίζω ότι χρειάζεται χρόνια εξάσκησης και παρατήρησης. Για τον λόγο αυτό, φαντάζομαι ότι θα επανέρχομαι σε αυτό το θέμα προσπαθώντας να φωτίσω ή να θέσω ερωτήματα, κάθε φορά σε νέο θέμα.
Αυτή τη φορά, η παρατήρηση σχετίζεται με μία τσι-κουνγκ άσκηση που-μην έχοντας κάποιο όνομα-θα προσπαθήσω να την περιγράψω.

Καθόμαστε όρθιοι με τα πόδια παράλληλα στο άνοιγμα της λεκάνης. Κλείνουμε τα δάχτυλα των χεριών ως τα μέσα της παλάμης (για να μην κατέβει όλο το αίμα κάτω). Σηκώνουμε τα χέρια μπροστά ως το ύψος των ώμων και αφήνουμε με looseness (εκμεταλλευόμενοι την βαρύτητα), ως να πάνε σχεδόν πίσω από το σώμα. Συμμετέχουν όλες οι αρθρώσεις των χεριών, πέφτει κυρίως ο αγκώνας συμπαρασύροντας ολόκληρο το χέρι. Κάθε φορά που πέφτουν τα χέρια κι επανέρχονται μόνα τους σχεδόν με την φόρα που έχουν, κάνουμε ελαφρά ανακαθίσματα από την λεκάνη (Το πιο συχνό λάθος εδώ είναι ότι πιστεύουν οι περισσότεροι ότι γίνεται από τα γόνατα-που κι αυτά φυσικά συμμετέχουν- αλλά ξεχνούν το κάθισμα στα κουά της λεκάνης).
Η αναπνοή είναι γρήγορη και κοφτή. Η οδηγία είναι εκπνοή τέσσερις φορές και μία εισπνοή. Ωστόσο, καθώς γίνεται η άσκηση, τα ανακαθίσματα δίνουν την ευκαιρία να λειτουργεί η αναπνοή σαν τις αναρτήσεις στα αυτοκίνητα, οπότε κάθε εκπνοή συνοδεύεται από ελάχιστη εισπνοή που σπάνια γίνεται αντιληπτή ως εισπνοή από κάποιον που έχει αντιληφθεί την άσκηση καλά.

Αυτό που αντιλήφθηκα παρατηρώντας το σώμα μου μέσα από αυτή την διαδικασία είναι ότι εφόσον τα σουσπασιόν (αναρτήσεις) λειτουργήσουν σωστά, τότε αποφεύγεται το λαχάνιασμα. Στο τέλος αυτής της άσκησης, είμαστε με χαλαρή την αναπνοή, κάτι που δεν συμβαίνει αν ακολουθήσουμε ξερά την οδηγία τέσσερις εκπνοές και μία μεγάλη εισπνοή.

Προσοχή αντί προσπάθειας

Το τάι τσι τσουάν δεν είναι όπως η δυτική γυμναστική. Δεν χρειάζεται προσπάθεια.
Κι αυτό είναι κομβικής σημασίας.
Η προσπάθεια ενέχει ένταση, ζόρι, δυσκολία.
Η προσοχή αντίθετα, στηρίζεται στην παρατήρηση και έχει ανάγκη από εσωτερική ησυχία.

Όταν αυτός που κάνει ταιτσι περάσει από την προσπάθεια στην προσοχή, τότε το ταιτσί του είναι λιγότερο σκληρό, ρέει καλύτερα, δεν έχει παύσεις. Το αποτέλεσμα είναι πολύ διαφορετικό....  

Looseness

Μία βασική αρχή του ται τσί είναι η ελευθερία της κίνησης, η κίνηση που αξιοποιεί στοιχεία όπως: βαρύτητα, ροπή κίνησης κλπ χωρίς να χρειάζεται να μπει καμία απολύτως προσπάθεια. Η αποτελεσματικότητα του χτυπήματος είναι πολύ μεγαλύτερη έτσι αλλά ταυτόχρονα ενισχύεται η εικόνα της αέρινης κίνησης.

Στα μανδαρίνικα βρίσκουμε το ιδεόγραμμα (sōng) 松  , το οποίο σημαίνει επίσης και πεύκο. 

Αν η εξάσκηση ακολουθεί αυτή την αρχή, τότε όλα φαίνονται, αλλά και γίνονται εύκολα, χωρίς σφίξιμο και ένταση, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την ενεργειακή σπατάλη που επιφέρει η ξερή δύναμη: 力 (Lì).

Παραθέτω ένα ποίημα του Aldous Huxley πάνω στο θέμα της ελαφρότητας που αν και δεν είναι looseness μπορεί κανείς να προσεγγίσει το ποίημα και μέσα από αυτόν τον δρόμο:

“It’s dark because you are trying too hard.
Lightly child, lightly. Learn to do everything lightly.
Yes, feel lightly even though you’re feeling deeply.
Just lightly let things happen and lightly cope with them.

I was so preposterously serious in those days, such a humorless little prig.
Lightly, lightly – it’s the best advice ever given me.
When it comes to dying even. Nothing ponderous, or portentous, or emphatic.
No rhetoric, no tremolos,
no self conscious persona putting on its celebrated imitation of Christ or Little Nell.
And of course, no theology, no metaphysics.
Just the fact of dying and the fact of the clear light.

So throw away your baggage and go forward.
There are quicksands all about you, sucking at your feet,
trying to suck you down into fear and self-pity and despair.
That’s why you must walk so lightly.
Lightly my darling,
on tiptoes and no luggage,
not even a sponge bag,
completely unencumbered.”

Aldous Huxley

Μέθοδος Τερζόπουλου και ται τσι.

Τον Ιούλιο είχα την ευκαιρία και την μεγάλη τύχη να κάνω μία εκπαίδευση στην θεατρική μέθοδο του Θεόδωρου Τερζόπουλου. Δάσκαλοι μου ήταν ο ίδιος και ο επίσης χαρισματικός Σάββας Στρούμπος.

Η μέθοδος αυτή μοιράζεται πολλά κοινά με το ται τσι και θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Όλη η μέθοδος στηρίζεται στο τρίγωνο της λεκάνης, την σπονδυλική στήλη και την χρήση της αναπνοής.

Δεν είναι τυχαίο ότι η μέθοδος εντάχθηκε αμέσως στα πανεπιστήμια της Κίνας.

Η αναπνοή πηγαίνει όλο και πιο βαθιά. Τόσο βαθιά ως το περίναιο και τα νεφρά. Η αναπνοή μπορεί να γίνεται με τη μύτη ή το στόμα και η εκπνοή επίσης.

Αντί παραγωγής δύναμης, ο Τερζόπουλος ασχολείται με την παραγωγή φωνής. Φαίνεται πόσο κοινά είναι αυτά τα δύο τελικά. 

Ρυθμός και ροή (ως συνέχεια του προηγούμενου)

(Ευχαριστώ πολύ τον αγαπημένο μου Χ.Τ. για την πολύ δημιουργική συζήτηση που είχαμε, καρπός της οποίας είναι οι σκέψεις που ακολουθούν).

Σχετικά με το τι είναι εξωτερικό, τι εσωτερικό, τι δοσμένο από την φύση και τι επίκτητο..

Καθένας μας έχει έναν δικό του ρυθμό. Φαίνεται να γεννιόμαστε με αυτόν. Άλλος είναι πιο γρήγορος, άλλος πιο αργός, αλλά υπάρχει κι ένα είδος συχνοτήτων αυτού του ρυθμού που είναι προσωπικές στον καθένα μας.

Βλέπεις ανθρώπους για παράδειγμα που τους χαρακτηρίζεις σβέλτους ή αργούς. Και φαίνεται αυτό να είναι δικό τους χαρακτηριστικό, να ήρθαν έτσι στον κόσμο άσχετα με το πώς επέδρασε το περιβάλλον αργότερα ή τον τρόπο εκπαίδευσής τους.

Θυμάμαι ότι το πρώτο πράγμα που είχε φανεί στον πρώτο υπέρηχο εγκυμοσύνης μου ήταν ο χτύπος της καρδιάς της αγαπημένης μου Θάλειας. Δεν υπήρχε θαρρείς τίποτα άλλο πέραν μίας καρδιάς.

Ο ρυθμός της καρδιάς, της αναπνοής, της ροής του αίματος φαίνεται να είναι πρωτίστως ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία.

Πώς όμως αυτός ο κάθε ρυθμός, και δω αναφέρομαι κυρίως στον ρυθμό και την τονικότητα της κάθε κίνησης, εντάσσεται αρμονικά στο ται τσι;

Φαντάζομαι ότι το εσωτερικό στοιχείο που παρεμβαίνει εδώ, είναι η ροή. Η ροή είναι μάλλον επίκτητο χαρακτηριστικό, έχει να κάνει με την πρακτική εξάσκηση και τον τρόπο που μεγαλώνουμε (αν μιλήσουμε για δράσεις  έξω από το ταιτσι) .

Για το ται τσι η ροή κατεκτιέται ως στάδιο μέσα στην εκμάθηση, εξάσκηση.

Ο προσωπικός ρυθμός παρεμβαίνει στην ροή και δίνει το ιδιαίτερο στίγμα του κάθε εξασκούμενου. Σχετίζεται με την ερμηνεία του. Γιαυτό άλλωστε και τέχνη...

Θα επανέλθουμε όμως στο τελευταίο αυτό θέμα.

εσωτερικότητα του ται τσι (nei)

Το ται τσι ανήκει στις εσωτερικές πολεμικές τέχνες. Σε αυτές που ο νους παίζει σημαντικό ρόλο αλλά και που δίνεται έμφαση σε κινήσεις και έλεγχο του εσωτερικού του σώματος, μικροκινήσεις που γίνονται δύσκολα αντιληπτές από το εξωτερικό μάτι.
Ωστόσο ό,τι γίνεται μέσα, έχει ένα αντίκρυσμα και έξω.
Έτσι, δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αρμονία στην κίνηση, για παράδειγμα, η αίσθηση του ρυθμού, της ισορροπίας κλπ δεν έχουν εσωτερικό αντίκρυσμα. Είναι τα φαινόμενα εσωτερικών διεργασιών τόσο σε επίπεδο ελέγχου μικρών εσωτερικών τμημάτων του σώματος όσο και νοητικών.